MEVZUAT VE GIDA GÜVENLİĞİ
“Şefin Sürprizi” gibi adlar mevzuata takılır mı?
Yaratıcı ürün adları yasak değil. Ancak tek başına yeterli de değil: gıdanın niteliğini anlatan bir tanımlayıcı ad eşlik etmek zorunda.
Hızlı bilgiler
- Ticari veya fantezi adlar, gıdanın niteliğini yeterince açıklamıyorsa tek başına kullanılamaz.
- Fantezi adın yanında ürünün gerçek niteliğini gösteren bir tanım bulunmalıdır.
- Tüketicinin tercihine etki eden veya birbiri yerine kullanılabilen bileşenler adla birlikte belirtilmelidir.
- Ad alerjene açıkça atıfta bulunuyorsa alerjeni ayrıca belirtme zorunluluğu ortadan kalkar.
Menülerde fantezi adlar yaygın: “Şefin Sürprizi”, “Bahçe Lezzeti”, “Deniz Esintisi”. Bu adlar markanın parçası ve kullanımları yasak değil.
Mevzuatın aradığı şey, tüketicinin ne yediğini anlayabilmesi. Fantezi ad bunu sağlamıyorsa yanında sağlayan bir tanım bulunmalı.
Kural: fantezi ad + tanımlayıcı ad
Bir gıdanın adı ticari veya fantezi bir ad olabilir; ancak bu ad gıdanın gerçek niteliğini tüketicinin anlamasına yetmiyorsa, ürünün niteliğini açıklayan bir tanım eşlik etmelidir.
Pratikte bu, menüde iki satır demektir: üstte fantezi ad, altında ürünün ne olduğunu anlatan kısa bir tanım.
| Fantezi ad | Eksik hâli | Doğru kullanım |
|---|---|---|
| Şefin Sürprizi | Tek başına | Şefin Sürprizi — dana kıymalı fırın makarna |
| Bahçe Lezzeti | Tek başına | Bahçe Lezzeti — mevsim yeşillikleri, ceviz ve beyaz peynirli salata |
| Deniz Esintisi | Tek başına | Deniz Esintisi — karides ve kalamarlı kremalı makarna |
| Anadolu Tabağı | Tek başına | Anadolu Tabağı — kuzu etli güveç, bulgur pilavı ve yoğurt |
Bileşen belirtme yükümlülüğüyle ilişkisi
Tanımlayıcı ad yalnızca bir açıklama değil, aynı zamanda bir bildirim aracıdır. Tüketicinin tercihine etki edebilecek veya birbiri yerine kullanılabilen bileşenlerin gıda adıyla birlikte açıkça belirtilmesi gerekir. Bu nedenle tanımın içinde ayırt edici bileşen geçmelidir: ceviz mi fıstık mı, kaşar mı eritme peyniri mi, dana mı kuzu mu. Ad ile tarif arasındaki tutarlılık, reçeteye bağlı bir menü sisteminde kendiliğinden korunur.
İki ek avantaj
Tanımlayıcı adın iki pratik faydası daha var. Birincisi, ad alerjene açıkça atıfta bulunuyorsa alerjeni ayrıca belirtme zorunluluğu ortadan kalkar; “cevizli salata” yazan bir üründe ceviz ayrıca bildirilmek zorunda değildir.
İkincisi, satış üzerinde olumlu etkisi vardır: ne olduğu anlaşılmayan bir ürün daha az sipariş edilir. Uyum gerekçesiyle yapılan bir düzenleme burada doğrudan ticari fayda üretir.
Sürpriz menü ve günün yemeği
İçeriği önceden belli olmayan sürpriz menülerde bildirim yükümlülüğü ortadan kalkmaz. Ürün servis edildiğinde ya da sipariş alınırken bileşen ve alerjen bilgisinin verilmesi gerekir.
Uygulamada bu, günün yemeğinin her gün kayda girmesi ve bildirimin o gün için üretilmesi demektir. Günlük değişen menülerde dijital kanal bu yüzden belirgin bir kolaylık sağlar.
Menüdeki fantezi adları düzenleyin
MENUONAY İLE
Adı tarife, tarifi bildirime bağlayın
- Tarifteki ayırt edici bileşen ürün tanımına önerilir; ad ile tarif arasında sapma oluşmaz.
- Kullanım koşulu tanımlı terimler ürün tanımında da kontrol edilir.
- Günlük değişen menüler kayda alınır; bildirim o gün için üretilir.
- Ad alerjeni taşıyorsa alerjen satırında tekrar istenmez.
Menü düzenlemesi için: menuonay.com
Kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği — Resmî Gazete, 26.01.2017, sayı 29960 (mükerrer)
- TGK Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu — Revizyon 2, 10.03.2026 — kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/204259 — Bölüm 5, gıdanın adı; Bölüm 2, terimlerin kullanımı
Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. İşletmenize özgü yükümlülükler için ilgili mevzuatı ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğünü esas alınız.
İlgili yazılar
Menüde ürün adı kuralı: “yer fıstıklı baklava” örneği
Güncellenen kılavuzla birlikte ürün adının kendisi bir bildirim aracına dönüştü....
“Doğal” ve “%100” ifadeleri: menüde yeni kurallar
Menüdeki sıfatlar serbest değil. “Doğal”, “%100” ve “saf” ifadelerinin her birinin...
“Taze”, “günlük”, “ev yapımı” ne zaman yazılabilir?
Menülerin en sevilen üç sıfatının da tanımlı koşulu var. Üçünün de yanlış kullanımı...

