MEVZUAT VE GIDA GÜVENLİĞİ
“Taze”, “günlük”, “ev yapımı” ne zaman yazılabilir?
Menülerin en sevilen üç sıfatının da tanımlı koşulu var. Üçünün de yanlış kullanımı yaygın ve üçü de denetimde sorgulanabilir.
Hızlı bilgiler
- “Günlük” terimi yalnızca raf ömrü 24 saat olan gıdalar için kullanılabilir ve üretim tarihinin belirtilmesini zorunlu kılar.
- Endüstriyel ölçekte üretilen gıdalar için “ev yapımı” ifadesi kullanılamaz; “ev yapımı tadında” kullanılabilir.
- “Taze” terimi işlenmemiş gıdaları tanımlar; hazır ambalajlı ürünlerde “fırından taze”, “taze pişmiş” gibi kullanımlar uygun değildir.
- Dondurulup çözündürülerek satılan balık ve et için “taze” terimi kullanılamaz.
Bir menüde “günlük çorba”, “ev yapımı mantı” ve “taze sıkılmış portakal suyu” yan yana durabilir. Üçü de tüketicinin tercihini etkiler, üçünün de mevzuatta karşılığı vardır ve üçü de yanlış kullanıldığında yanıltıcı bilgilendirme sayılır.
Aşağıda her terimin koşulu ve menüde nasıl doğru yazılacağı ele alınıyor.
“Günlük”: 24 saat kuralı
“Günlük” terimi sadece raf ömrü 24 saat olan gıdalar için kullanılabilir. Bir gıdanın etiketinde bu terim kullanılıyorsa üretim tarihinin de zorunlu olarak verilmesi gerekir.
Menüde “günlük” yazan bir ürünün ertesi gün de servis edilmesi, terimin kullanım koşulunu ortadan kaldırır. Terim bir kalite vurgusu değil, bir raf ömrü beyanıdır.
“Ev yapımı”: endüstriyel üretimde kullanılamaz
Endüstriyel ölçekte üretilen gıdalar için “ev yapımı” ifadesi kullanılamaz. Buna karşılık “ev yapımı tadında” ifadesi tüketici tercihine bırakıldığından kullanılabilir.
Benzer bir mantık “el yapımı” için de geçerlidir: üretimin bazı aşamaları elle gerçekleştirilmeyen gıdalarda bu ifade yanıltıcıdır ve yapılacak açıklama üretimin elle yapılan aşamasına ait olmalıdır. Yufkayı elde açan bir üretici için ifade kullanılabilirken, sarma işlemi makinede yapılan yaprak sarmada kullanılamaz.
“Taze”: en çok koşulu olan terim
“Taze” terimi üretim veya hasattan sonra kısa süre içinde son tüketiciye satılan ürünler ve işlenmemiş gıdalar için kullanılabilir. Kılavuz, terimi ürün gruplarına göre ayrı ayrı düzenler.
| Ürün grubu | Kullanılabilir | Kullanılamaz |
|---|---|---|
| Meyve ve sebze | İşlenmemiş, yakın zamanda hasat edilmiş | Dondurulmuş, konserve, kurutulmuş, salamura |
| Et | Soğutulmuş çiğ et | Dondurulmuş et |
| Balık | Buz üstünde soğutulmuş | Dondurulmuş; çözündürülerek satılan; tütsülenmiş veya marine edilmiş |
| Süt | Pastörize taze içme sütü | UHT ve sterilize süt |
| Meyve suyu | Sıkma sonrası hemen ambalajlanan, raf ömrü 24 saat: “taze sıkılmış” | Diğer tüm meyve suları |
| Fırın ürünü (ambalajlı) | — | “Fırından taze”, “taze pişmiş”, “taze fırınlanmış” |
“Taze bileşenlerden üretilmiştir” demek
Bu ifade yalnızca işlenmiş hiçbir bileşen içermeyen gıdalarda kullanılabilir: kurutulmuş, dondurularak kurutulmuş, dondurulmuş, konsantre, konserve, tütsülenmiş veya toz hiçbir bileşen bulunmamalıdır.
“Taze domates kullanılarak üretilmiştir” diyen bir ürün kurutulmuş domates içeremez; “pastörize taze içme sütü kullanılarak üretilmiştir” diyen bir ürün süttozu içeremez.
Menüdeki üç terimi kontrol edin
MENUONAY İLE
Sıfatları tarifin gerçeğine bağlayın
- Ürün açıklamasındaki terimler tarif ve tedarikçi verisiyle birlikte incelenir; çelişki uyarı üretir.
- Tedarikçi dondurulmuş ürüne geçtiğinde etkilenen menü ifadeleri işaretlenir.
- Raf ömrü bilgisi ürün kaydında tutulur; “günlük” ifadesi ancak koşul sağlandığında açılır.
- Onaylı menü sürümü tarihiyle arşivlenir.
Menü bilgilendirme hizmeti için: menuonay.com
Kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği — Resmî Gazete, 26.01.2017, sayı 29960 (mükerrer)
- TGK Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu — Revizyon 2, 10.03.2026 — kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/204259 — Bölüm 2, “taze”, “günlük”, “ev yapımı” terimlerinin kullanımı
Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. İşletmenize özgü yükümlülükler için ilgili mevzuatı ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğünü esas alınız.
İlgili yazılar
“Doğal” ve “%100” ifadeleri: menüde yeni kurallar
Menüdeki sıfatlar serbest değil. “Doğal”, “%100” ve “saf” ifadelerinin her birinin...
Menüde ürün adı kuralı: “yer fıstıklı baklava” örneği
Güncellenen kılavuzla birlikte ürün adının kendisi bir bildirim aracına dönüştü....
Alerjen bildiriminde 5 hata: menünüz geçersiz olabilir
Menüsünde alerjen bilgisi bulunan bir işletme de uygunsuzluk alabilir. Bildirimin varlığı...

