MEVZUAT VE GIDA GÜVENLİĞİ
Porsiyon büyüklüğü nedir? Kodeks tablosu ve hesaplama
Enerji bildirimi porsiyon üzerinden anlam kazanır ve porsiyon keyfî bir sayı değildir. Kodeks, gıda kategorilerine göre porsiyon büyüklüklerini tabloyla belirler.
Hızlı bilgiler
- Porsiyon büyüklüğü, bir gıdanın bir defada tüketilmesi beklenen ortalama miktarıdır.
- Kodeks 22 ürün kategorisi için porsiyon büyüklüklerini sayısal olarak tanımlar; tablodaki değerler dört yaş üstü bireyler için geçerlidir.
- Porsiyon başına bildirim yapılsa bile 100 g veya 100 mL üzerinden enerji değerinin belirtilmesi zorunludur.
- Tüketim birimi porsiyondan farklı bir kavramdır; bir tüketim birimi tek başına bir porsiyonu ifade etmek zorunda değildir.
Enerji bildirimi yükümlülüğü yaklaşırken işletmelerin ilk sorusu genellikle “kaloriyi nasıl hesaplarız” oluyor. Asıl soru bir adım öncesinde: neyin kalorisini hesaplayacaksınız?
Tarif standart değilse ve porsiyon tanımlı değilse hesap yapılamaz. Bu yüzden porsiyon, enerji bildiriminin başlangıç noktasıdır.
Porsiyon nedir, ne değildir?
Porsiyon büyüklüğü, bir gıdanın bir defada tüketilmesi beklenen ortalama miktarını ifade eder. İşletmenin tabağa koyduğu miktar değil, kategorinin tanımlı değeridir.
Tüketim birimi ise bir seferde tüketilebilen ve tüketici tarafından kolayca fark edilebilen birimdir: bir dilim, bir kare, üç draje. Tek bir tüketim biriminin mutlaka bir porsiyonu ifade etmesi gerekmez; bir çikolatanın tek karesi tüketim birimi olabilir, porsiyon bundan fazla olabilir.
Kodeksteki porsiyon değerlerinden örnekler
Aşağıdaki değerler kodeksin porsiyon büyüklükleri tablosundan seçilmiştir. Tam liste 22 kategoriyi kapsar.
| Kategori | Porsiyon | Kategori | Porsiyon |
|---|---|---|---|
| Ekmek | 50 g | İçme sütü | 250 mL |
| Kek | 40 g | Yoğurt | 200 g |
| Bisküvi | 30 g | Beyaz peynir | 60 g |
| Makarna, erişte (kuru) | 60 g | Kaşar peyniri | 45 g |
| Pirinç, bulgur (kuru) | 60 g | Çiğ et (kemiksiz) | 90 g |
| Alkolsüz içecek | 250 mL | Çiğ balık | 150 g |
| Sıcak içecek | 200 mL | Salata | 150 g |
| Pizza, börek, sandviç | 140 g | Çorba (tüketime hazır) | 250 mL |
| Sıvı yağ | 10 mL | Ketçap, barbekü sos | 20 g |
| Mayonez | 15 g | Çikolata | 25 g |
Bildirim nasıl yapılır?
Porsiyon veya tüketim birimi için enerji ve besin öğesi bildirimi zorunlu değildir; yapılırsa 100 g veya 100 mL için verilen bilgilere ilave olarak verilir. Enerji değeri porsiyon üzerinden verildiğinde 100 g ya da 100 mL için enerji değerinin de mutlaka belirtilmesi gerekir.
Ambalajdaki porsiyon adedi tam sayı ile ifade edilir. Net miktar, tablodaki porsiyon büyüklüğüne bölünür ve sonuç tam sayı değilse matematiksel olarak yuvarlanır.
Toplu tüketim yerinde bu ne anlama geliyor?
Bir restoranda aynı yemek her tabakta birebir aynı gramajda çıkmaz. Enerji bildiriminin anlamlı olması için tarifin standart gramajla yazılmış olması ve mutfağın bu gramaja uyması gerekir. Uygulamada bu, porsiyon kaşığı ve tartı kullanımını zorunlu kılar.
Bu nedenle enerji bildirimi bir hesaplama işi gibi görünse de aslında bir standardizasyon işidir. menuonay reçete standardizasyonunda tüm reçeteler 100 g esasına indirgenir, yarı mamuller alt bileşenlerine ayrılır ve pişirme kaybı hesaba katılır.
Enerji bildirimine hazırlık
MENUONAY İLE
Tarifi gramajlayın, kalori kendiliğinden çıksın
- Tarif kütüphanesinde her bileşen gramajla tanımlanır; enerji değeri tarif üzerinden hesaplanır.
- Porsiyon büyüklükleri kodeks kategorilerine bağlıdır; ürün kategoriye atandığında değer otomatik gelir.
- Sos ve garnitürler ayrı tarif olarak eklenir, toplam enerjiye dâhil edilir.
- Tarif değiştiğinde enerji değeri ve menü birlikte güncellenir.
Tarif ve maliyet modülü için: menuonay.com menuonay.com
Kaynaklar
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği — Resmî Gazete, 26.01.2017, sayı 29960 (mükerrer)
- TGK Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu — Revizyon 2, 10.03.2026 — kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/204259 — Bölüm 10, zorunlu beslenme bildirimi ve porsiyon büyüklükleri tablosu
Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. İşletmenize özgü yükümlülükler için ilgili mevzuatı ve İl Tarım ve Orman Müdürlüğünü esas alınız.
İlgili yazılar
Menüde kalori bildirimi: 2027 zorunluluğuna hazırlık
Enerji bildirimi için son tarih çoğu toplu tüketim yeri açısından 31 Aralık 2027. Uzak...
Alerjen ve kalori zorunluluğu: 2026–2027 uyum takvimi
Toplu tüketim yerleri için takvim üç kademeli. Ulusal zincirlerin süresi 1 Temmuz 2026’da...
QR menü yeterli mi? PDF menünün üç yasal riski
Mevcut menüyü tarayıp karekoda bağlamak ilk bakışta en ucuz çözüm gibi görünür. Sorun,...

